Tækni breytir hugsunum í hljóð í rauntíma

Með því að koma rafskautum fyrir inni í heila manneskju með locked-in syndrome (þar sem manneskja er vakandi og með meðvitund en er nánast algjörlega lömuð og getur því ekkert hreyft sig), hafa vísindamenn uppgötvað aðferð til þess að flytja taugaboð frá heilanum þráðlaust til talgervils. Ferlið frá hugsun til hljóðs tekur um 50 millisekúndur, sem er sami tími og það tekur ólamaðan mann að segja hugsanir sínar. Rannsóknin er sú fyrsta sem gefur kost á búnaði sem endist mannsævi, er þráðlaus og gerir notanda hennar kleift að stjórna tæki fyrir utan líkama sinn í rauntíma.

Þó svo að fyrstu gerðir þessarar tækni lesi bara nokkur hljóð þá eru endurbætur í fullum gangi og ekkert sem stendur í vegi fyrir þróun tækninnar. Ímyndið ykkur menn á borð við Stephen Hawking, sem gætu hent lyklaborðinu og “talað” í rauntíma.

Meiri upplýsingar er að finna á Physorg.com, einnig gaf teymið niðurstöður sínar út í nýlegri útgáfu af PLoS ONE.

Byggir Stonehenge eftirlíkingar

Þetta myndband gefur okkur örlitla sýn á það hvernig var mögulegt að byggja meistaraverk eins og Stonehenge. Oftar en ekki er nóg að hafa einn mann með mikinn frítíma eins og í myndbandinu hér á eftir og er þá auðvelt að ímynda sér að nokkrir hugmyndaríkir menn með tugi þræla hefðu auðveldlega getað gert eitt stykki Stonehenge fyrr á öldum.

Gaman að nefna það að Stonehenge er talið hafa meðal annars verið notað við vetrarsólstöðu hátíðir og eitt af því sem styður þá kenningu er það að hringurinn er byggður þannig að sólsetur þann dag sem vetrarsólstöður eiga sér stað á lýsir á fyrirfram ákveðin stað. Vetrarsólstöður eru 21. desember, semsagt í gær.
… skoða færslu »

TeliaSonera setur upp fyrsta 4G netið

Norræna símafyrirtækið TeliaSonera tilkynnti á mánudaginn var um uppsetningu á fyrsta 4G/LTE netinu og var það sett upp í Stokkhólmi og Osló, allt að 10 sinnum hraðara en núverandi 3G netið.

“Í dag mun TeliaSonera, vera fyrsta fyrirtækið í heiminum til að opna 4G net tilbúið til notkunnar fyrir viðskiptavini í Stokkhólmi, Svíþjóð og Osló, Noregi”, sagði í tilkynningu frá fyrirtækinu síðastliðinn mánudag.

“4G netið mun opna fyrir möguleika á þjónustum sem þurfa á mjög miklum nethraða, svo sem sjónvarpsútsendingar, netspilun og fjarfundir”, sagði Kenneth Karlberg, stjórnarformaður TeliaSonera og yfirmaður farsímadeildarinnar.

Karlberg lýsti því yfir á blaðamannafundi að 4G netið væri “mestmegnis fyrir gagnaflutning eins og er” en bætti því við að farsímar sem styðjist við kerfið verði ekki komnir á markað fyrr en árið 2011.

Í nánari lýsingu á 4G kerfinu útskýrði fyrirtækið, “4G er allt að 10 sinnum hraðvirkara en 3G turbo netin sem eru notuð í dag.”

“4G verður auðvitað dýrara miðað við fyrirrennara þess, enda mun öflugra,” en einnig bætti Karlberg því við að 4G neti verði komið upp í Finnlandi og 25 sænskum borgum á árinu 2010.

Stærstu eigendur TeliaSonera eru sænska ríkið með 37% hlut og finnska ríkið með 13,7%, og hefur fyrirtækið rétt til þess að setja upp 4G/LTE á landsvísu í Svíþjóð, Noregi og Finnlandi.

Það eru miklar líkur á því að venjulegar landlínur muni finna fyrir aukinni samkeppni vegna þessa í farmtíðinni, því 4G tæknin gefur möguleika á nethraða allt frá 40 Mb/s uppí 5Gb/s. Þar sem neðri mörk 4G tækninnar eru rúmlega tvöfalt hraðari heldur en bestu ADSL tengingar sem eru í boði á Íslandi má sjá að möguleikarnir eru gríðarlegir.

Þegar nýja netið í Noregi og Svíþjóð var testað sýndi það 42 Mb/s. Einnig hefur Japönum tekist að ná 5Gb/s og ætla þeir sér að setja það í gagnið á næsta ári.

Heimild: Physorg.com

Leiðrétt 17. des

Niðurstöður úr könnun

 Loading ...

Næsta könnun er eins og sést hér til hliðar; “Hvernig finnst þér útlitið á nýju síðunni?” Við hvetjum alla til þess að taka þátt.

Eru til karlkyns eggjastokkar?

Hvernig vita allar frumur í líkamanum hvers kyns viðkomandi einstaklingur er? Dæmi eru um stökkbreytingar í skordýrum, sem valda því að líkamar dýranna verða samsettir úr kvenkyns og karlkyns vefjum. Ímyndið ykkur slíkt spendýr, með mjaðmir konu, brjóstkassa karls og andlit stúlku!

Hjá spendýrum er Y tengda genið SRY kynákvarðandi, tjáning þess dugir til að viðkomandi verður karlkyns. SRY vinnur með nokkrum öðrum genum, en nú kemur í ljós að ef sum þessara gena eru gölluð þá geta eggjastokkar farið að líkjast eistum.

Það lítur út fyrir að til að eggjastokkar starfi eðlilega þurfi sífellt að halda aftur af genum sem annars myndu breyta þeim í karlkyns líffæri. Þetta er niðurstaða rannsóknar í 11. desember útgáfu ritsins Cell sem sýnir að eggjastokkar músa geta verið “endurforritaðir” í eistu (fyrir utan sæðið) með því að slökkva á einu geni.

Uppgötvunin gæti skipt máli fyrir skilning okkar á vissum kyntruflunum í börnum og ótímabærum tíðahvörfum í konum, segja rannsakendurnir.

Talið var ómögulegt að breyta líffæri fullvaxta lífveru svona mikið með því að breyta aðeins einu geni, sagði Mathias Treier við evrópsku sameindalíffræði rannsóknarstofuna og háskólann í Cologne. “Enginn hefði veðjað á þetta,” sagði hann. “Þess vegna er uppgötvunin svona mikilfengleg.”

Þar til fyrir nokkrum árum, var almennt talið að sérhæfð líffæri í fullorðnum spendýrum gætu ekki afsérhæfst og orðið að öðrum vefjum. Niðurstöður Trier og félaga, og nokkrar aðrar nýlegar rannsóknir afsanna þá reglu.

Rannsóknin kollvarpar einnig skilningi vísindamanna á kynákvörðun, en samkvæmt henni eru eggjastokkar grunngerð kynkirtla (og eistu þá einskonar seinni tíma uppfinning). Hjá næstum öllum spendýrum er karlkynið XY og kvenkynið XX. SRY genið sem ákvarðar kyn er umritunarþáttur, slíkir þættir kveikja á öðrum genum, og SRY gerir ósérhæfða kynkirtla að eistum en ekki eggjastokkum. Til að skilja rannsókn Triers þurfum við að kafa í hlutverk SRY. Það gen stuðlar að framleiðslu á SOX9 prótíninu sem viðheldur karlkyns ástandi.

Vísindamennirnir sýndu að annar umritunaþáttur, FOXL2, er nauðsynlegur til að bæla framleiðslu á SOX9 í fullorðnum eggjastokkum. Ef FOXL2 vantar, kviknar á SOX9 og einkenni eggjastokka frumnanna umpólast og þær breytast í eistnafrumur.

Hópur Treier sýndi áður að ef músinni vantar FOXL2 þá þroskast eggjastokkarnir ekki almennilega og visnuðu upp. Þær mýs skiptu ekki um kyn.

En FOXL2 genið er ekki bara virkt í þroskun, heldur einnig í fullorðnum eggjastokkum (flest þroskunargen eru þessarar náttúru, þau gegna tugum ef ekki hundruðum hlutverka í þroskun og fullorðnum einstaklingum). Í nýjustu rannsókninni, bjuggu þeir til mús með einfaldan rofa á FOXL2 geninu. Þannig var þeim unnt að slökkva á geninu í eggbúinu hvenær sem er. Þegar það var gert í  fullorðnu dýri, kviknaði samstundis á genum (eins og SOX9), sem finnast eingöngu í eistum. Afleiðingin var sú að kornafrumur eggjastokksins breyttust í frumur sem sjást venjulega í eistunum, og þær byrjuðu meira að segja að dæla út testesteróni.

“Þetta sýnir að viðhald á eggjastokks svipgerðinni er virkt ferli allt lífið,” sagði Treier. “Eins og Yin og Yang, vinna FOXL2 og SOX9 á móti aðgerðum hvors annars  til að tryggja stofnun og viðhald mismunandi karl og kven frumugerða.”

Tilraunir sýndu einnig að FOXL2 vinnur með estrógen viðtakanum til að bæla SOX9. Treier grunar að þetta gangverk gæti verið ástæðan fyrir karllegum einkennum sem stundum sjást hjá konum við tíðahvörf.

“Þegar estrógen minnkar á tíðahvörfum, getur hluti eggjastokkana farið að líkjast eistunum,” sagði hann. Ein leið til að koma í veg fyrir að það gerist er estrógen meðferð, en að sjálfsögðu fylgja þannig hormónameðferðum aukaverkanir. Meðferðir hannaðar til að móta virkni FOXL2 gætu verið önnur leið til að hafa áhrif á þetta ferli, sagði hann.

Rannsókn Triers og félaga sýnir að ferli þroskunar eru að verki bæði í fóstrum og fullvaxta einstaklingum. Þótt kyn sé ákvarðað við samruna eggs og sæðis með SRY geninu á Y litningi eru heilmargir þættir sem hafa áhrif á starfsemi kynkirtla. FOXL2 er nauðsynlegt til að viðhalda kvenkyni eggjastokka.

Uppgötvunin gæti einnig útskýrt tengd kynskipti annarstaðar í dýraríkinu, segja Andrew Sinclair og Craig Smith sem vinna við barna rannsóknarstofnunina í Murdoch.

“Tapið á FOXL2 er líklega aðal undirliggjandi ástæða kynskipta frá konu í karl sem hefur sést í geitum með PIS (polled intersex syndrome), en þar eyðist stór partur litningsins þar á meðal FOXL2 genið,” skrifa þeir. “Þar að auki, þá er hægt að útskýra fyrirbærið sem hefur sést í mörgum fiskum þar sem þeir skipta um kyn á fullorðinsaldri með samspili milli FOXL2/estrógen viðtakandans og SOX9.”

Yfirlestur og umskrif, Stefán og Arnar.

[Heimild: Þýtt og endursagt af vef PhysOrg]

Leiðrétt 15. des

Vísindamenn búa til efni sem einangrar betur en tómarúm

Án allra frumeinda þá er tómarúm oft talið besti þekkti einangrarinn. Vegna þess eru tómarúm oft notuð til að minnka hitaleiðni. Hinsvegar hafa vísindamenn uppgötvað efni sem leiðir hita verr en tómarúm: stafli af ljósstjórnandi kristöllum sem eru í lögum inní tómarúmi geta myndað efni með hitaleiðni sem er aðeins helmingur af hitaleiðni tómarúms.

Í grunninn þá getur hiti farið úr einu efni í annað á þrjá vegu: varmaburði, varmaleiðni eða geislun. Varmaburður og  varmaleiðni þurfa bæði eitthvað efni til að hiti fari á milli; því er virkni þessara tveggja leiða ekki til staðar í hreinu tómarúmi. Hinsvegar getur hiti einnig færst með innrauðri geislun, það er gerð af ljósi sem er ósýnilegt en hægt er að finna fyrir því sem hita.

Shanhui Fan við Stanford háskólann og samstarfsmenn hans veltu fyrir sér hvort eitthvað efni gæti lokað á innrauða geislun betur en tómarúm. Á síðasta ári þá reiknuðu vísindamennirnir út að fræðilega gætu ljósstjórnandi kristallar verið svarið. Ljósstjórnandi kristallar, sem hægt er að finna í náttúrunni sem og skapaðir í rannsóknarstofu, innihalda lotubundin bil af nanóbyggingum sem hafa áhrif á hvernig ljós ferðast í gegnum þá. Ljósstjórnandi kristallar geta haft bil sem stoppa útbreiðslu vissra bylgjulengda af ljósi. Í þessu tilfelli gætu þeir stoppað innrauða geislun.

Vísindamennirnir fundu að 100-míkrómetra þykk bygging gerð úr stafla af 10 ljósstjórnandi kristallögum, hvert þeirra um 1 míkrómetra þykkt, gæti minnkað hitaleiðnina niður í u.þ.b. helming af hitaleiðni tómarúms.  Í nýlegri rannsókn, þá reiknuðu Fan og samstarfsfélagar hans brot allra tíðna sem ljósstjórnandi kristallarnir hleypa í gegn. Það kom þeim að einhverju leyti á óvart að hitaleiðnin fer ekki eftir þykkt laganna heldur aðeins eftir því hversu hratt ljós ferðast í gegnum efnið.

Ljósstjórnandi kristallar hafa þegar sýnt lofandi eiginleika í samskiptum og tölvuvinnslu, nýja rannsóknin bendir til að hitaeiginleikar þeirra gætu gert þá nothæfa í önnur verk. Til dæmis í sólarhita tækni sem nýtir hita sólarinnar sem orkuuppsprettu og gæti hún hagnast af efni sem hleypir sýnilegu ljósi í gegn á meðan það heldur hitanum inni.

[Heimild: Physical Review Focus]