TeliaSonera setur upp fyrsta 4G netið

Norræna símafyrirtækið TeliaSonera tilkynnti á mánudaginn var um uppsetningu á fyrsta 4G/LTE netinu og var það sett upp í Stokkhólmi og Osló, allt að 10 sinnum hraðara en núverandi 3G netið.

“Í dag mun TeliaSonera, vera fyrsta fyrirtækið í heiminum til að opna 4G net tilbúið til notkunnar fyrir viðskiptavini í Stokkhólmi, Svíþjóð og Osló, Noregi”, sagði í tilkynningu frá fyrirtækinu síðastliðinn mánudag.

“4G netið mun opna fyrir möguleika á þjónustum sem þurfa á mjög miklum nethraða, svo sem sjónvarpsútsendingar, netspilun og fjarfundir”, sagði Kenneth Karlberg, stjórnarformaður TeliaSonera og yfirmaður farsímadeildarinnar.

Karlberg lýsti því yfir á blaðamannafundi að 4G netið væri “mestmegnis fyrir gagnaflutning eins og er” en bætti því við að farsímar sem styðjist við kerfið verði ekki komnir á markað fyrr en árið 2011.

Í nánari lýsingu á 4G kerfinu útskýrði fyrirtækið, “4G er allt að 10 sinnum hraðvirkara en 3G turbo netin sem eru notuð í dag.”

“4G verður auðvitað dýrara miðað við fyrirrennara þess, enda mun öflugra,” en einnig bætti Karlberg því við að 4G neti verði komið upp í Finnlandi og 25 sænskum borgum á árinu 2010.

Stærstu eigendur TeliaSonera eru sænska ríkið með 37% hlut og finnska ríkið með 13,7%, og hefur fyrirtækið rétt til þess að setja upp 4G/LTE á landsvísu í Svíþjóð, Noregi og Finnlandi.

Það eru miklar líkur á því að venjulegar landlínur muni finna fyrir aukinni samkeppni vegna þessa í farmtíðinni, því 4G tæknin gefur möguleika á nethraða allt frá 40 Mb/s uppí 5Gb/s. Þar sem neðri mörk 4G tækninnar eru rúmlega tvöfalt hraðari heldur en bestu ADSL tengingar sem eru í boði á Íslandi má sjá að möguleikarnir eru gríðarlegir.

Þegar nýja netið í Noregi og Svíþjóð var testað sýndi það 42 Mb/s. Einnig hefur Japönum tekist að ná 5Gb/s og ætla þeir sér að setja það í gagnið á næsta ári.

Heimild: Physorg.com

Leiðrétt 17. des

Nýjung í gerð sólarrafhlaðna

Títaníum díoxíð er  sama ódýra hvíta litarefnið og er notað í sólarvörn. Hægt er að breyta því í efni sem dregur í sig sólarljós og getur aukið nýtingu sólarrafhlaðna.

Þangað til núna hafa vísindamenn ekki getað yfirstigið innbyggða bilið sem fylgir mismunandi orkustigum rafeinda. Þetta takmarkar efnið við það að draga aðeins í sig útfjólublátt ljós sem leiðir til minna en 1% umbreytingarnýtingu.

Ritgerðin er birt í Physical Review Letters en þar segja rannsakendurnir að með nýrri íblöndunaraðferð er hægt að stilla bil títaníum oxíðs til að grípa sýnilega ljósið sem er mun meira af í sólarlitrófinu.

Þessi nýjung fjarlægir meiriháttar hindrun á betri nýtingu sólarorkunnar og hefur miklar afleiðingar fyrir sólarrafhlöður framtíðarinnar með tilliti til hagkvæmni og nýtni þeirra.

[Heimild: Oak Ridge National Labaratory]

Nýjir nanóvírar gætu leitt til minni og öflugri raftækja

Örflögu framleiðendur hafa lengi staðið frammi fyrir hindrunum við það að minnka smára, en þeir eru aðalparturinn í næstum hverju einasta nútíma raftæki og eru þeir notaðir til að magna eða skipta rafboðum.

Núna hafa rannsakendur við UCLA, Purdue háskólann og IBM búið til sílikon-german hálfleiðandi nanóvíra fyrir hugsanlega notkun í næstu kynslóðar smárum.

Þessir nanóvírar – sem mælast frá tugum og hundruðum nanómetra  í þvermál og nokkra millimetra á lengd – gætu hjálpað við þróun á minni, hraðari og öflugri raftækjum, samkvæmt meðhöfundi rannsóknarinnar, Suneel Kodambaka, prófessor við UCLA í efnisvísindum og verkfræði.

Rannsókn hópsins birtist í 27. nóvember útgáfu Science. … skoða færslu »

Fyrsta osmósu orkuverið af stað í Noregi

Það er staðsett á bökkum Oslófjarðar í suður Noregi og framleiðir rafmagn með því að nota náttúrulegt ferli sem bæði plöntur og dýr nota, osmósu eða himnuflæði. Frumurnar í okkur nota osmósu til að flytja til að mynda vatn inn og útum frumuveggi sína.

Osmósa á sér stað allstaðar þar sem tvær lausnir af mismunandi styrk hittast sitt hvoru megin við ógegndræpa himnu. Sjálkrafa ferli vatns frá þunnri lausn til sterkari í gegnum himnuna myndar þrýsting sem hægt er að virkja til raforkuframleiðslu.

“Möguleikarnir eru miklir,” sagði Terje Riis-Johansen, norski olíu og orkumála ráðherrann, sem talaði við opnunarathöfn orkuversins í Tofte, nálagt Osló, þann 26. nóvember síðastliðinn.

Statkraft, risi á sviði endurnýjanlegrar orku sem stendur að verkefninu, áætlar að möguleg osmósu orka í heiminum sé 16-1700 terawatt stundir á ári – um það bil 10 prósent af heildar rafmagnsnotkun jarðarbúa um þessar mundir.

Hvernig virkar þetta?

Í frumgerðinni er notast við ferskt og salt vatn, sem er sogað upp nálagt mynni fjörðsins þar sem það kemur saman.

Vökvunum er dælt sitthvoru megin við himnu, þar tekur osmósan við og myndar mikinn þrýsting við að koma vatninu öðru megin við himnuna í tilraun sinni til þess að jafna salt styrk vatsins. Þessi þrýstingur er notaður til þess að knúa túrbínu og framleiða rafmagn. Þrýstingurinn sem um ræðir myndi nægja til þess að búa til 120 metra mismun á vatnsborði salts og fersks vatns.

Margar af stærstu borgum heims eru byggðar á árósum sem gætu verið kjörnir fyrir osmósu virkjannir. Annað en sól- og vindorka þá er osmósuorka, eða blá orka eins og hún er oft kölluð, með stöðuga framleiðslu rafmagns, þó árstíðabundið vatnsmagn geti valdið örlitlum sveiflum.

Raunhæfur möguleiki?

Að frátaldri orkunni sem fer í að dæla vatninu á réttan stað, þá er Tofte vikjunnin að framleiða einungis 4 kílówött – nóg til að sjóða vatn stanslaust í 2-3 hitakötlum.

Að fara með þessa tækni upp af tilraunastiginu gæti reynst erfitt, segja gagnrýnendur, því grundvallarspurningar, eins og áhrif baktería á endingu himnanna er enn óvituð.

Stein Erik Skilhagen, forstöðumaður osmósu verkefna hjá Statkraft, viðurkennir óvissuna, en segir mikilvægt að hafa byrjað. “Það er alveg pottþétt að hindraninar eru margar, en hverjar þær eru get ég ekki sagt til um.”

… skoða færslu »

Hitamælir fyrir ofurkulda

Þar sem eðlisfræðingar reyna sífellt að kæla frumeindir niður á lægra hitastig, þá lenda þeir í því erfiða verkefni að þróa nýjar og traustar leiðir til að mæla þessi ofurlágu hitastig. Núna hefur hópur eðlisfræðinga búið til hitamæli sem getur hugsanlega mælt hita sem er ekki nema nokkrir tugir af trilljón af gráðu yfir alkuli. Fjallað er um tilraunina þeirra í nýjasta hefti Physical Review Letters.

Eðlisfræðingar geta núna kælt frumeindir niður í nokkra hluta af milljarði af gráðu fyrir ofan alkul, en jafnvel þessi gríðarlegi lági hiti er of mikill fyrir vissar aðgerðir. Til dæmis þá dreymdi Richard Feynman um að nota ofurkaldar sameindir til að herma eftir flókinni skammtaflfræðilegri hegðun rafeinda í vissum efnum. Þetta myndi krefjast þess að frumeindirnar væru kældar niður í hitastig sem er að minnsta kosti hundraðfalt kaldara en það sem nokkurntímann hefur verið náð. Því miður, þá eru þeir hitamælar sem geta mælt svona lágt hitastig gerðir fyrir eðlisfræði sem virkar ekki á þessum ofurlága hita.

Núna hefur hópur við MIT-Harvard miðstöðina fyrir ofurkaldar frumeinir þróað hitamæli sem virkar í þessum ofurkulda. Trikkið er að setja kerfið í segulsvið og mæla síðan meðalsegulmögnunina. Með því að ákvarða nokkra auðmælda eiginleika, þá gátu eðlisfræðingarnir fundið hitastig kerfisins út frá segulmögnuninni. Á meðan þeir sýndu aðferðina á frumeindum sem höfðu verið kældar niður í einn milljarðasta af gráðu, þá sýndu þeir einnig að hann ætti að virka fyrir frumeindir sem eru hundraðfalt kaldari, þýðir þetta að hitamælirinn verður mikilvægt tæki fyrir eðlisfræðinga sem eru að reyna að ná meiri kulda.

[Heimild: American Physical Society]

Vísindamenn búa til ‚eins frumeinda smára‘

Finnskum og áströlskum vísindamönnum hefur tekist að búa til eins frumeinda smára sem virkar, virku svæði hans innihalda aðeins eina fosfór frumeind í sílikoni. Niðurstöðurnar hafa verið birtar í Nano Letters.

Virkni tækisins er byggð á runubundnu smugi á einstökum rafeindum milli fosfórsfrumeindarinnar og upptöku og frárennslisleiðum smárans. Smugunin getur verið bæld eða leyfð með því að stjórna spennustigi á nálægum málm rafskautum sem eru aðeins nokkrir tugir nanómetra á þykkt.

Hröð þróun tölva, sem gerðu upplýsingasamfélags dagsins í dag mögulega, hefur aðallega byggst uppá minnkun á stærð smára. Það hefur verið vitað í þónokkurn tíma að þessi þróun myndi hægjast verulega í framtíðinni þegar þeir yrðu það þétt saman að þeir væru komnir niður í stærð frumeinda. Í þessum nýlega hannaða smára, þá fer allur rafstraumurinn í gegnum eina frumeind. Þetta gerir okkur kleyft að rannsaka áhrifin á ystu mörkum smárastærðar.

„Fyrir um það bil hálfu ári síðan, þá vorum ég og annar stjórnandi rannsóknarinnar, Professór Andrew Dzurak, spurðir hvenær þeir byggjust við að eins atóma smárar yrðu búnir til. Við litum á hvorn annan, brostum, og sögðumst þegar hafa gert það“, segir Dr. Mikko Möttönen. „Raunar vorum við ekki að reyna að byggja minnsta smárann fyrir hefðbundna tölvu, heldur skammtabit sem myndi vera grunnurinn í skammtatölvu sem er í þróun útum allan heim“, bætti hann við.

Vandamálin sem koma upp þegar stærð smáranna er minnkuð að ystu þolmörkum eru vegna svokallðara skammtaflfræðilegra áhrifa. Á einn veginn er talið að þessi fyrirbæri hamli venjulegri virkni smára. Hinsvegar, þá leyfa þau hegðun sem í hefðbundum skilningi væri órökrétt, en fræðilega er hægt að nýta þá hegðun í skilvirkari tölvur, skammtatölvur.

Aðalástæðan fyrir mælingunum er hugmyndin um að nýta spuna rafeindar fosfórsfrumeindarinnar sem skammtabita. Rannsakendurnir gátu séð í tilraunum sínum upp og niður spuna stig fosfórsins í fyrsta skipti. Þetta er mikilvægt skref í átt að stjórnum á þessum stigum, það er, til að skammtabiti verði að veruleika.

[Heimild: Helsinki University of Technology]